Ben jij agressief bij feedback geven of ontvangen (en hoe voorkom je agressieve communicatie)?

“Jij doet dat altijd verkeerd” of “Jij kan nooit iets in één keer goed doen”, het zijn zinnen die je mogelijk tijdens het geven van feedback wel eens in de mond hebt genomen. Woorden als ‘altijd’ of ‘nooit’ doen echter meer kwaad dan goed en vallen al snel onder de categorie agressieve communicatie. Bang dat je je feedback agressiever geeft dan je de bedoeling is of dat je agressief reageert bij het krijgen van feedback? Leer hier hoe je met agressie bij feedback omgaat.

Wat komt aan bod:

1. Wat is agressieve communicatie?
2. Wat zijn de kenmerken van agressieve communicatie bij het geven van feedback?
3. Hoe kan ik herkennen dat ik agressief communiceer tijdens het geven van feedback?
4. Wat zijn de effecten van agressieve communicatie op de ontvanger van feedback?
5. Waarom kiezen mensen voor agressieve communicatie bij het geven van feedback?
6. Hoe kan ik mijn feedback constructief maken in plaats van agressief?
7. Stel je voor: de situatie is gespannen. Hoe bewaar je de rust bij het geven van feedback?
8. Wat moet ik doen als ik agressieve feedback ontvang?
9. Veelgestelde vragen over agressieve feedback

Volg Tijdwinst.com als betrouwbare bron in Google

Wat is agressieve communicatie?

Bij agressiviteit denk je waarschijnlijk al gauw aan boze mannen of dronken daklozen die slaan, schoppen of spugen. En inderdaad, agressiviteit kan je op die manier omschrijven. Maar er is meer. Agressiviteit vindt regelmatig op de werkvloer plaats in de vorm van agressieve communicatie. Agressieve communicatie is een manier van communiceren waarbij iemand vooral zijn eigen mening, behoefte of belang doordrukt zonder voldoende rekening te houden met de ander. Dat kan openlijk gebeuren door te schreeuwen, dreigen of beledigen, maar ook subtieler door verwijten, sarcasme, kleinerende opmerkingen of beschuldigingen. Kenmerkend is dat de communicatie vaak aanvallend of dominant overkomt.

Voorbeelden agressieve communicatie:

• “Je snapt er echt helemaal niets van.”
• “Als je gewoon eens zou luisteren, hoefde ik dit niet steeds uit te leggen.”
• “Het interesseert me niet wat jij ervan vindt, we doen het gewoon op mijn manier.”

Wat zijn de kenmerken van agressieve communicatie bij het geven van feedback?

Agressieve communicatie kun je herkennen aan verbale- en non-verbale kenmerken.

• Iemand komt controlerend of dominant over. Zinnen als: “Je moet…”, “Wie zijn schuld is dat?” en “Omdat ik het zeg.”
• Intimiderende lichaamstaal, denk aan het ballen van vuisten, neusvleugels die uitzetten, op de tafel slaan of met een vinger wijzen.
• Een stem wordt verheven.
• Er wordt niet geluisterd naar de ander.

Vooral bij het geven van feedback komt agressieve communicatie veel voor. De boodschap wordt dan allesbehalve tactisch gebracht en dit kan de ontvanger flink kwetsen. Ik geef je meteen een aantal voorbeelden, zodat je begrijpt wat ik bedoel. En nee, ik wil je niet kwetsen.

• “Waarom begrijp je dit niet? Het is toch niet zo moeilijk!”
• “Je werk is een complete ramp. Hoe kun je zoiets afleveren?”
• “Als je dit niet kunt verbeteren, moeten we iemand anders vinden die dat wel kan.”

Hoe kan ik herkennen dat ik agressief communiceer tijdens het geven van feedback?

Het kan best lastig zijn om je eigen communicatiestijl te omschrijven, dat snap ik. Je reageert namelijk vaak vanuit je gevoel. Toch is verstandig om je eigen manier van communiceren eens onder de loep te nemen, om te ontdekken of je agressief communiceert tijdens het geven van feedback. Let eens op deze signalen:

1. Hoe ga je met anderen om? Beland je vaak in een conflict? Onderbreek je anderen midden in hun verhaal? Of merk je dat gesprekspartners zich al gauw ongemakkelijk voelen?
2. Blik terug op recente gesprekken en reflecteer. Was je respectvol, oordelend of manipulatief tijdens een gesprek dat je onlangs hebt gevoerd? En wilde je de ander – no matter what – overtuigen van jouw mening?
3. Let op je eigen lichaamshouding en stemgebruik. Gaat jouw stem tijdens een gesprek steeds wat octaven omhoog? Gebruik je beledigende of beschuldigende woorden? En bal je wel eens een vuist of wijs je met je vinger?

Beantwoord je veel van bovenstaande vragen met ‘ja’, dan is de kans groot dat jij nogal agressief uit de hoek kan komen. En wanneer je denkt dat dit nu eenmaal jouw manier van communiceren is, dan willen we je wijzen op het feit dat niemand wordt blij van agressieve communicatie. Werk aan de winkel, dus!

Wat zijn de effecten van agressieve communicatie op de ontvanger van feedback?

Feedback geven is belangrijk omdat het anderen helpt groeien en beter worden in wat ze doen. Als je positieve feedback geeft, laat je mensen weten wat ze goed doen, zodat ze gemotiveerd blijven. Aan de andere kant helpt constructieve feedback mensen om te begrijpen waar ze zich kunnen verbeteren. Het geven van constructieve feedback kan echter lastig zijn. Iets moet anders (vaak beter) en dat zorgt ervoor dat de ontvanger zich kwetsbaar kan voelen. Het is dan aan jou (de feedback gever) om dit op een prettige en respectvolle manier te brengen.

Wat zijn de psychologische gevolgen van agressieve feedback?

Geef je feedback op een agressieve manier, dan is respect ver te zoeken. En dit heeft grotere gevolgen op de ontvanger dan je zou denken. Op persoonlijk niveau kan agressieve feedback de ontvanger stress bezorgen. Dit is een natuurlijke reactie van je lichaam, aangezien het gevoel van dreiging de stressrespons in je lichaam activeert. Ervaart iemand voor een langere periode veel stress, dan heeft dit negatieve effecten op je gezondheid. En dan liggen vervelende zaken als een burn-out of overspannen gevoel al gauw op de loer.

Wat zijn de gevolgen van agressieve feedback op de werkvloer?

Een agressieve vorm van feedback doet meer dan alleen psychologische schade aanrichten. Ook op de werkvloer laat het een indruk achter. Zo kan deze manier van feedback geven bij collega’s behoorlijk wat angst oproepen, wat resulteert in beschadigde relaties (de werknemer durft je nauwelijks meer aan te spreken) of defensief gedrag (de werknemer denkt: zoek het maar uit!). Sterker nog, misschien nemen mensen ontslag of voelen ze zich onveilig op de werkvloer. Een hoog personeelsverloop en een negatieve sfeer op de werkvloer: het zijn geen zaken waar een bedrijf van groeit.

 

Dit bericht op Instagram bekijken

 

Een bericht gedeeld door Tijdwinst.com (@tijdwinst)

Waarom kiezen mensen voor agressieve communicatie bij het geven van feedback?

Ik hoor het je denken: “Met al die nare gevolgen; waarom kiest iemand er eigenlijk voor om op een agressieve manier feedback te geven?” Tja, goeie vraag. Wat zijn de oorzaken van agressieve communicatie? Is dat omdat iemand met het verkeerde been uit bed is gestapt? Of omdat de medewerkers ook echt altijd alles verkeerd doen? In de meeste gevallen is er niet slechts een oorzaak aan te wijzen, wanneer iemand agressief communiceert. Dit kan echter met verschillende factoren te maken hebben, dus ik som ze voor je op.

Waar komt agressief gedrag vandaan?

Psychologische factoren

Agressieve communicatie die veroorzaakt wordt door psychologische factoren komt vaak voort uit stress. Sta je onder hoge druk en ervaar je voor een langere periode stress, dan kan een kort lontje hebben het gevolg zijn. Ook speelt frustratie een grote rol bij agressieve communicatie. Ervaar je onwijs veel stress of zijn er veel onopgeloste problemen bij jou op de werkvloer? Ai, dan kan dat een oorzaak zijn van jouw agressieve manier van feedback geven.

Omgevingsfactoren

Behalve de triggers in je dagelijkse leven, kan ook je opvoeding een rol spelen. Werd agressief reageren bij jou thuis getolereerd? Of wordt er vanuit jouw cultuur op een agressieve manier met elkaar gesproken? Dan is de kans groot dat jij deze manier van communiceren prima vindt. Maar dit geldt helaas niet altijd voor de buitenwereld.

Persoonlijkheidskenmerken

Agressie problemen kunnen ook een grote rol spelen bij deze vorm van communicatie. Zie jij het glas halfvol, heb je een kort lontje en ben jij niet de meest positieve persoon op aarde? Dan is je persoonlijkheid misschien wel de oorzaak van jouw agressieve manier van feedback geven.

Hoe kan ik mijn feedback constructief maken in plaats van agressief?

Stel je voor, er doen zich een aantal problemen voor op de werkvloer die je met een collega moet bespreken. Door feedback op een constructieve manier te geven, toon je respect voor de ander en focus je op het vinden van oplossingen. Je staat ervoor open om een gesprek over dit onderwerp te hebben, dit doe je door een aantal dingen in je communicatiestijl te wijzigen.

Hoe kan ik mijn communicatie verbeteren om minder agressief over te komen?

• Gebruik ik-boodschappen in plaats van jij-boodschappen. Een ik-boodschap richt zich op je eigen ervaringen en gevoelens, waardoor de ander zich minder aangevallen voelt. Ga maar eens na welke boodschap beter overkomt. “Jij maakt altijd fouten in je rapportages” of “Ik merk dat er regelmatig fouten in de rapportages staan die ik ontvang.”
• Blijf rustig. Dit is belangrijk tijdens het geven van feedback, omdat je hiermee bewijst dat je emoties niet de overhand nemen. Ook toon je op deze manier aan dat jij ook openstaat voor feedback van de ander.
• Wees specifiek over het gedrag, want het laatste wat je wil is dat deze persoon zich persoonlijk aangevallen voelt. Je hebt kritiek op het gedrag van de persoon met wie je praat, niet op de persoon zelf.
• Laat weten dat je openstaat voor verbetering. Door te praten over stappen die er ondernomen kunnen worden om de situatie te verbeteren, laat je zien dat je behulpzaam bent. Je wil samen aan een oplossing werken.

Geef bijvoorbeeld feedback met het 4g-model, waarbij je vanuit jezelf spreekt. Senior feedback geven en ontvangen trainer, Patrick van der Gulik, vertelt je er meer over in deze video.

Voorbeelden agressieve en constructieve feedback

Om het nog duidelijker te maken, geef ik een aantal voorbeelden van agressieve feedback én constructieve feedback. Want geloof ons maar: de twee verschillen behoorlijk.

Proef het verschil zelf eens:

• Agressieve feedback: “Je presentaties zijn altijd een rommeltje. Dit kan zo niet langer.”
• Constructieve feedback: “Ik zie dat je laatste presentatie wat slordig was en dat kan de boodschap vertroebelen. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat je presentaties strakker en duidelijker worden?”

Duidelijk wel op welke manier je liever aangesproken wordt, toch? Hier nog een voorbeeld:

• Agressieve feedback: “Je werkt nooit goed samen met het team en dat brengt iedereen in problemen!”
• Constructieve feedback: “Ik heb gemerkt dat er soms misverstanden zijn in de samenwerking met het team. Laten we bespreken hoe we de communicatie en samenwerking kunnen verbeteren, zodat iedereen op één lijn zit.”

I rest my case.

Hoe bewaar je de rust bij het geven van feedback als er spanning heerst?

Leuk en aardig die voorbeelden, maar misschien is de situatie bij jou op de werkvloer wel flink oververhit. En wanneer je in een gespannen situatie zit, vlieg je mogelijk sneller uit de bocht. De rust bewaren bij het geven van feedback is echter heus wel mogelijk.

1. Bereid je goed voor. Schrijf van tevoren op wat je wil zeggen, zo voorkom je dat je agressief uit de hoek komt. Geloof me: als je het opschrijft, ga je het echt beter onthouden.
2. Blijf gefocust op de feiten. Focus je op zaken die echt gebeurd zijn, dus probeer ook hier woorden als ‘altijd’ en ‘nooit’ te vermijden.
3. Zoek een geschikt moment. Dit moet je aanvoelen. Is het bijvoorbeeld een dag waarop er gestreden wordt voor een deadline? Wacht dan even.
4. Mindfulness is belangrijker dan je denkt. Door regelmatig een mindfulness meditatie te doen, word je bewuster van je eigen gedachtes en emoties. Je kunt jezelf door deze oefeningen beter beheersen en dat is precies wat je nodig hebt.
5. Wanneer je voelt dat je boos wordt en een woedeaanval op de loer ligt tijdens het feedbackgesprek, adem je in door je neus en houdt je dit een paar seconden vast. Vervolgens adem je langzaam uit door je mond. Op deze manier verlaag je je hartslag en kalmeer je je zenuwstelsel.
6. Pauzes nemen tijdens een gesprek is heel belangrijk. Merk je dat je gevoelens de overhand nemen? En beginnen je spieren zich aan te spannen? Vraag om een time-out en stap even uit het gesprek. Loop naar een andere ruimte, drink een glas water en adem rustig in en uit. Zo geef je je gedachten de tijd om te ordenen.

Tip: volg ons op Pinterest of Instagram voor meer informatie over verschillende manieren van communiceren op de werkvloer.

Nog beter feedback geven? Volg een training!

Van agressief naar constructief: het veranderen van feedback geven kan best lastig zijn. Wil jij graag veranderen in je manier van communiceren? Bij onze 1-daagse training Feedback Geven ontdek jij alle tools en technieken die je nodig hebt om je team negatieve én positieve feedback te geven. Op de juiste manier, op het juiste moment en met woorden die écht werken. Meld je aan voor een training bij jou in de buurt.

Wat moet ik doen als ik agressieve feedback ontvang?

Ik draai nu de situatie even om. Want wat doe je als je collega, werkgever of leidinggevende op een agressieve manier met jou communiceert tijdens een feedbacksessie? Je eerste reactie is misschien wel de gemene woorden over je heen laten komen, zodat het zo snel mogelijk voorbij is. Of misschien schiet je wel in de verdediging. Wat is juist?

Welke technieken kunnen helpen om agressieve communicatie te verminderen?

Als je agressieve feedback ontvangt, zijn er verschillende technieken die je kunt toepassen om om te gaan met agressie:

1. Blijf rustig. Het is echt heel belangrijk om kalm te blijven, zelfs als de ander boos of agressief is. Vind je het lastig om je emoties onder controle te houden, adem dan diep in en uit.
2. Gebruik ‘ik’-boodschappen. Reageer met zinnen die je eigen gevoelens benadrukken, zoals: “Ik voel me niet op mijn gemak bij deze toon.” Dit voorkomt dat de ander zich aangevallen voelt en helpt de communicatie open en eerlijk te houden.
3. Laat merken dat je luistert. Herhaal en vat samen wat de ander zegt om te laten zien dat je de feedback serieus neemt. Dit kan helpen om de spanning te verminderen en de ander te laten zien dat je echt luistert.
4. Stel duidelijke grenzen. Als het gesprek uit de hand loopt en de ander blijft agressief, geef dan rustig en duidelijk aan dat je het gesprek niet kunt voortzetten onder deze omstandigheden. Zeg bijvoorbeeld: “Ik kan dit gesprek niet verder voeren als je blijft schreeuwen.”
5. Wees assertief. Breng je standpunten duidelijk en respectvol. Blijf kalm en standvastig, zelfs als de ander agressief blijft. Dit helpt om je eigen grenzen te bewaken en een escalatie te voorkomen.
6. Neem een time-out. Als de situatie te intens wordt, neem dan even afstand. Verlaat de ruimte als dat mogelijk is en tel tot tien om tot rust te komen. Stel voor om het gesprek op een later moment voort te zetten wanneer beide partijen tot rust zijn gekomen.

Conclusie: dus van agressie bij feedback naar constructieve feedbackgesprekken

Agressieve communicatie bij feedback werkt zelden zoals je hoopt. Beschuldigingen, een dwingende toon, sarcasme of woorden als ‘altijd’ en ‘nooit’ zorgen ervoor dat de ander zich eerder verdedigt dan naar je luistert. Dat kan stress, onzekerheid, conflicten en een onveilige werksfeer veroorzaken. Constructieve feedback werkt anders. Je benoemt concreet gedrag, blijft rustig, luistert naar de ander en zoekt samen naar een oplossing. Het doel is tenslotte niet om een discussie te winnen, maar om iets te verbeteren.

Wil je minder agressief communiceren of beter reageren wanneer iemand agressief tegen jou doet? Houd dan deze tips in gedachten:

• Gebruik ik-boodschappen in plaats van beschuldigende jij-boodschappen.
• Benoem concreet gedrag en vermijd woorden als ‘altijd’ en ‘nooit’.
• Let op je toon, lichaamstaal en woordkeuze.
• Blijf bij de feiten en richt je op mogelijke oplossingen.
• Kies een geschikt moment voor een lastig feedbackgesprek.
• Neem een korte pauze wanneer emoties het gesprek dreigen over te nemen.
• Luister actief wanneer je zelf feedback ontvangt.
• Geef rustig je grenzen aan wanneer iemand blijft schreeuwen, beledigen of intimideren.
• Reageer assertief: duidelijk, respectvol en zonder terug te slaan met dezelfde toon.

Je hoeft feedback niet te verzachten of om de hete brij heen te draaien. Je mag duidelijk zeggen wat er beter moet, zolang je de ander daarbij niet kleiner maakt. Je hoeft echter ook niet als een Hulk (Hulk, smash!) te reageren als iemand je goedbedoelde feedback geeft of zelf iemand op verbeterpunten attent wil maken.

Maggs Rippen,
Communicatie-expert

Veelgestelde vragen over agressieve feedback

• Wat is de betekenis van agressief?

  De betekenis van agressief: iemand is geneigd tot aanvallen, heftige confrontaties of het gebruiken van geweld, om bepaalde doelen te behalen. Dit hoeft niet altijd fysiek, maar kan ook verbaal. Dit vijandige en intimiderende gedrag gaat gepaard met weinig tot geen respect en komt vaak voort uit woede, frustratie of dominant gedrag.

• Welke 3 vormen van agressie zijn er?

  Agressiviteit heeft niet altijd wat te maken met hooligans met agressieproblemen, typisch gedrag van een alcoholist of gespierde mannen in een boksring. Misschien beeld je je agressief gedrag van een boze man in, maar ook vrouwen kunnen zich schuldig maken aan agressieve communicatie. Er zijn drie verschillende soorten agressie:

  1. Verbale agressie, hierbij wordt iemand beledigd of gekleineerd. Denk aan kwetsende of gemene opmerkingen, schelden of dreigende opmerkingen.
  2. Fysieke agressie houdt in dat er lichamelijke handelingen uitgevoerd worden. Denk aan duwen, schoppen, spugen, slaan of andere vervelende vormen van geweld. Er wordt schade of pijn aangericht bij de ander.
  3. Relationele agressie of sociale agressie. Dit gaat over acties die gericht zijn op het schaden van iemands reputatie of relaties. Denk aan manipuleren, valse geruchten verspreiden of roddelen.

• Wat is een ander woord voor agressief?

  Het woord agressief kent een aantal synoniemen, namelijk: aanvallend, strijdlustig, gewelddadig, vijandig en opdringerig.

• Wat is het verschil tussen agressieve en assertieve communicatie?

  Agressieve communicatie en assertieve communicatie worden vaak met elkaar verward. De twee verschillen echter enorm van elkaar.

  Agressieve communicatie: bij deze manier van communiceren ga je respectloos met je gesprekspartner om. Vaak ten koste van de behoeften en gevoelens van anderen. Dit kan zowel verbaal agressief als non-verbaal agressief.

  Voorbeeld:
  “Hoe kun je zo’n domme fout maken? Dit is echt onacceptabel!” (schreeuwend, met de vinger wijzend en rood aangelopen gezicht)

  Assertieve communicatie: bij assertieve communicatie houd je rekening met jezelf, maar ook met de ander. Je hebt respect voor de rechten en gevoelens van een ander, maar je verliest jezelf niet uit het oog. Je bent open, eerlijk, transparant en creëert wederzijds respect.

  Voorbeeld:
  “Ik zie dat er een fout is gemaakt in het rapport. Kunnen we samen door de details lopen om te begrijpen wat er is gebeurd en hoe we dit in de toekomst kunnen voorkomen?” (met een respectvolle toon, ontspannen lichaamstaal en een uitnodigend gebaar)

• Wat is passief-agressief gedrag?

  Passief-agressief een manier van communiceren die vaak voorkomt. De betekenis van passief-agressief is dat iemand zijn woede, boosheid of frustraties wil uiten, zonder dit op een directe manier te communiceren. Voorbeelden van passief agressief gedrag zijn subtiele (en vaak gemene hints), sarcasme, zwijgen en negeren of zichzelf in de slachtofferrol plaatsen.

• Wat is de link tussen agressief gedrag en dementie?

  Agressie bij dementie is iets wat vaak voorkomt. Agressief gedrag bij dementie kan ontstaan door een combinatie van cognitieve achteruitgang, communicatieproblemen en fysieke ongemakken. Er wordt de laatste tijd dan ook veel gesproken over een dementie en agressie probleem in verpleeghuizen.

Wie zijn wij? | Tijdwinst.com

Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat mensen helpt slimmer en efficiënter (samen)werken. Door het hele land geven we (online) trainingen, zoals time management, assertiviteit, gesprekstechnieken en snellezen. Benieuwd wat we voor jou kunnen betekenen? Bekijk onze website en blog of schrijf je in voor een van onze (digitale) trainingen.